Mühendislik Plastikleri

Plastikler, kullanım alanına göre mühendislik plastikleri ve ticari plastikler olarak iki ana grupta ele alınabilir. Tüm bu plastikler, moleküller arası kuvvetler yoluyla bağlantılarını koruyan polimer adı verilen molekül zincirlerinden meydana gelir. Termoplastikler, polimerlerin eritilmesi ve yüksek basınçta çelik ve alüminyum kalıplara enjekte edilmesiyle elde edilir. 

Mühendislik Plastikleri Nelerdir?

mühendislik plastikleri

Standart plastikler ile yüksek sıcaklıktaki plastikler arsında köprü niteliği taşıyan mühendislik termoplastikleri, PVC gibi ticari plastiklerden daha yüksek mekanik dayanıma ve ısıl dirence sahip olsalar da, yüksek sıcaklıktaki plastikler kadar karmaşık değildir. Aynı zamanda üretimi daha düşük maliyetlidir. 

Geniş bir yelpazede ele alabileceğimiz mühendislik plastikleri, mekanik stresin, çeşitli çalışma sıcaklıklarının ve zorlu fiziksel ortamların mevcut olduğu durumlarda, uzun süreler boyunca istenilen performansı sağlamak üzere imal edilmektedir. 

Mühendislik Plastikleri Nerelerde Kullanılır?

Mühendislik plastikleri, kimyasal direnç ve düşük sürtünme gerektiren uygulamalarda kullanılmaktadır. Polibütilen Tereftalat (PBT) gibi malzemeler, farklı özelliklerinden dolayı bağlantı şeritlerinde, valf parçalarında ve ev eşyalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Termal deformasyon direnci, sertlik ve yüksek mukavemet özelliği olan plastikler grubudur. Polietereterketon (PEEK) rulmanlar, pompalar ve kablo izolasyonu için de kullanılır. Ayrıca Polietilen Tereftalat (PET) otomotiv, elektronik, mekanik ve gıda endüstrilerinde kullanılmaktadır.

Mühendislik Plastikleri Türleri Nelerdir?

Polioksimetilen (POM)

Asetal olarak da bilinen polioksimetilen (POM), genellikle karmaşık özel plastik kreasyonlar oluşturmak için kullanılan bir plastiktir. Yüksek performanslı mühendislik plastikleri grubuna dahil edilebilir. Yarı kristal bir mühendislik plastiğidir. Avantajları ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Düşük nem emilimi
  • Aşınmaya karşı mükemmel direnç
  • Mükemmel mekanik mukavemet ve sertlik

Düşük sıcaklıklarda test edildiğinde, katı sürünme direncini ve darbe dayanımını koruduğu ve kolayca işlenebilir olduğu gösterilmiştir. Genellikle elektrikli parçalarda kullanılır.

Polietilen Tereftalat (PET)

Polietilen tereftalat, yüzey kalitesi, boyutsal doğruluk ve karmaşık tasarımlar gerektiren projeler için ideal şeffaf bir plastiktir.

  • PET'in öne çıkan özellikleri şunlardır:
  • Yüksek sertlik ve mukavemet
  • +70 °C'ye kadar yüksek sürtünme ve hidroliz direnci

POM ile karşılaştırıldığında, sonuçlar PET'in çok daha düşük miktarda nemi emdiğini ve mükemmel kayma davranışına sahip olduğunu gösteriyor. PET, asitlere karşı iyi bir kimyasal dirence sahiptir. Farklı sıcaklık ve boyutlarda işlevini korur. Bu nedenle, genellikle yiyecek ve içecek endüstrisinde (tüketim ürünleri) kullanılır.

Polibütilen Tereftalat (PBT) 

Polibütilen tereftalat, kristalli, yüksek moleküler ağırlıklı bir polimerdir. Termal deformasyon direnci, mukavemeti ve boyutsal kararlılığı ile adından bahsettirir. PET ile kıyaslandığında, düşük sıcaklıklarda darbe dayanımının üstün olduğunu söyleyebiliriz.

PBT'nin diğer avantajları şunlardır:

  • Düşük sürünme eğilimi
  • İyi sürtünme karakteri
  • Çok düşük aşınma özelliği

Klor ve kostik temizleme solüsyonları ile test edildiğinde üstün direnç gösterir. Bu nedenle konaklama endüstrisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda çok düşük bir nem emme oranına ve çok düşük bir termal genleşme katsayısına sahiptir. Genellikle otomotiv bileşenlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Poliamid (PA) 

Poliamid plastik daha yaygın olarak naylon olarak bilinir. En popüler mühendislik plastiklerinden biridir ve çeşitli ürünlerde bulunur. Yağa karşı yüksek direnci nedeniyle genellikle otomotiv ve endüstriyel endüstrilerde tercih edilir.

Poliamidin diğer avantajları şunlardır:

  • İyi sürtünme katsayısı
  • Güçlü aşınma direnci
  • Olağanüstü sıcaklık ve darbe özellikleri
  • Düşük yoğunluklu
  • Güçlü kimyasal direnç
  • Yüksek termal kararlılık

Poliamidin bir dezavantajı ise diğer mühendislik plastiklerine kıyasla daha yüksek nem emme oranına sahip olmasıdır. Tekstil ve benzeri imalat endüstrilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Akrilonitril Bütadien Stiren (ABS) 

ABS genellikle standart endüstriyel plastikler ile mühendislik plastikleri arasında yer alan plastik olarak kabul edilir. Opak bir plastiktir, gama, x-ışınları ve çoğu kimyasala dayanıklıdır.

ABS'nin avantajları şunlardır:

  • Etkileyici darbe dayanımı ve tokluk
  • Yüksek çekme mukavemeti ve sertlik

Yüksek düzeyde işlenebilirlik ile üretmenin nispeten ucuz olduğu varsayılmaktadır. ABS, genellikle LEGO parçaları ve pişirme aletleri gibi ev eşyaları için kullanılır.  

Ticari Plastikler

Ticari plastikler, tek kullanımlık olarak tasarlanmış ürün ve nesnelerin seri üretiminde çok çeşitli endüstrilerde kullanılmaktadır. Emtia plastiklerinin örnekleri arasında; bidonlar, plastik şişeler, plastik poşetler, plastik kaplar ve ambalaj malzemeleri bulunur. Ayrıca ürün kılıfları, çocuk oyuncakları ve telekomünikasyon ürünleri dahil olmak üzere birçok seri üretim kaleminde kullanılmaktadır. 

Ticari plastikler diğer alternatiflere göre daha uygun maliyetlidir ve malzemenin mekanik özelliklerinin üretilen ürünlerin işlevleri ve performansı üzerinde olumsuz bir etki göstermeyecek durumlarda kullanılır. 

Ticari Plastikler Nerelerde Kullanılır?

Ticari plastiklerin geniş uygulama alanına sahip birçok türü vardır. 

  • Etilen-vinil Asetat (EVA), yüzücü ekipmanlarında, spor ayakkabılarında ve parmak arası terlik tabanlarında kullanılır. 
  • Yüksek Yoğunluklu Polietilen (HDPE), plastik kovalar, bidonlar, borular ve kapların imalatında kullanılır. 
  • Akrilonitril Bütadien Stiren ise çocuk oyuncakları ve elektronik eşyaların plastik kasalarında kullanılmaktadır. 
  • Düşük Yoğunluklu Polietilen (LDPE), imalatla ilgili ürünler için kullanılırken; ambalaj köpüğü yapımında kullanılır.
  • Polietilen plastik torbalarda ve ambalaj malzemelerinde kullanılan yaygın bir ticari plastik türüdür. 
  • Polipropilen (PP) bavul, sandalye ve steril şişe üretiminde kullanılır. Bunlar, ticari plastiklerin türlerinden ve uygulamalarından sadece birkaçıdır.
HEMEN ARA